تبلیغات
فقه و حقوق اسلامی - احكام روابط زن و مرد نامحرم2
 
فقه و حقوق اسلامی
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مرتضی ملایی
مطالب اخیر
نویسندگان
  • محمدباقر شریعتى سبزوارى

  • در شماره قبل بعضى از ابهامات و مسائل مربوط به روابط محرم و نامحرم را كه در اذهان مردم به ویژه جوانان و تحصیل كرده ها وجود داشت, در قالب پرسش و پاسخ مطرح كردیم. در این شماره به بعضى از علل و انگیزه هاى روابط محرم و نامحرم اشاره مى كنیم و احكام هر یك را جداگانه مى آوریم .
    علل و انگیزه هاى روابط نامحرمان
    علل و انگیزه هاى ارتباط افراد نامحرم گوناگون است. ممكن است دختر و پسر نامحرم انگیزه هاى مشترك و یا جداگانه اى براى روابط خود داشته باشند.
    اعمال و افعالى كه از انسان صادر مى شود بدون انگیزه و اندیشه نیست. قداست و خباثت عملِ انسان به نیّت او بستگى دارد . نیت, سازنده هویت عمل انسان هاست . از این رو پیامبر گرامى اسلام (ص) فرموده اند:( انما الاعمال با لنیات وانّما لكُلّ امریٌٍ مانَوى);1 بدى و خوبى عمل به نیّت بستگى دارد.)
    در این بخش, علل و انگیزه هاى روابط را به گونه مختصر اشاره مى كنیم تا فلسفه احكام آن نیز روشن شود.
    یكم ـ انگیزه جنسى
    برخى معتقدند ریشه اصلى روابط بین دو جنس مخالف و به اصطلاح نامحرمان, انگیزه جنسى است, لیكن طرفین براى معقول و مشروع جلوه دادن این روابط نامشروع, سخنانى بر خلاف انگیزه اصلى بر زبان جارى مى كنند; مثل این كه مى گویند: هدف ما فقط محبت و تحكیم پیوندهاى دوستى, استفاده متقابل فرهنگى است, یا رابطه خواهر و برادرى است.
    عده اى معتقدند: بهتر است دوستِ پاك و مشاور خیر خواه هر فردى, از جنس مخالف او باشد.
    در میان پسرها و دخترها این گونه توجیهات بیشتر است, چرا كه این رابطه ها شادمانى زیادترى را موجب خواهد شد; ولى تجربه نشان داده محور اصلى این نوع دوستى ها, همان انگیزه جنسى است كه در قالب عشق و علاقه هاى شدید خودنمایى مى كند و حتى گاهى به ازدواج هاى نامعقول نیز منجر مى شود.

  • محمدباقر شریعتى سبزوارى

  • در شماره قبل بعضى از ابهامات و مسائل مربوط به روابط محرم و نامحرم را كه در اذهان مردم به ویژه جوانان و تحصیل كرده ها وجود داشت, در قالب پرسش و پاسخ مطرح كردیم. در این شماره به بعضى از علل و انگیزه هاى روابط محرم و نامحرم اشاره مى كنیم و احكام هر یك را جداگانه مى آوریم .
    علل و انگیزه هاى روابط نامحرمان
    علل و انگیزه هاى ارتباط افراد نامحرم گوناگون است. ممكن است دختر و پسر نامحرم انگیزه هاى مشترك و یا جداگانه اى براى روابط خود داشته باشند.
    اعمال و افعالى كه از انسان صادر مى شود بدون انگیزه و اندیشه نیست. قداست و خباثت عملِ انسان به نیّت او بستگى دارد . نیت, سازنده هویت عمل انسان هاست . از این رو پیامبر گرامى اسلام (ص) فرموده اند:( انما الاعمال با لنیات وانّما لكُلّ امریٌٍ مانَوى);1 بدى و خوبى عمل به نیّت بستگى دارد.)
    در این بخش, علل و انگیزه هاى روابط را به گونه مختصر اشاره مى كنیم تا فلسفه احكام آن نیز روشن شود.
    یكم ـ انگیزه جنسى
    برخى معتقدند ریشه اصلى روابط بین دو جنس مخالف و به اصطلاح نامحرمان, انگیزه جنسى است, لیكن طرفین براى معقول و مشروع جلوه دادن این روابط نامشروع, سخنانى بر خلاف انگیزه اصلى بر زبان جارى مى كنند; مثل این كه مى گویند: هدف ما فقط محبت و تحكیم پیوندهاى دوستى, استفاده متقابل فرهنگى است, یا رابطه خواهر و برادرى است.
    عده اى معتقدند: بهتر است دوستِ پاك و مشاور خیر خواه هر فردى, از جنس مخالف او باشد.
    در میان پسرها و دخترها این گونه توجیهات بیشتر است, چرا كه این رابطه ها شادمانى زیادترى را موجب خواهد شد; ولى تجربه نشان داده محور اصلى این نوع دوستى ها, همان انگیزه جنسى است كه در قالب عشق و علاقه هاى شدید خودنمایى مى كند و حتى گاهى به ازدواج هاى نامعقول نیز منجر مى شود.
    دوم ـ سود شخصى
    ارتباط به انگیزه منافع مادى اشكال مختلفى دارد:
    الف ـ گاهى زن براى استخدام در اداره با رئیس اداره یا مسئول كارگزینى ارتباط برقرار مى كند.
    ب ـ گاهى زنى ثروت مند و یا مردى توانگر است, به همین دلیل فرد نامحرم تمایل به ارتباط نشان مى دهد تا شاید روزى از ثروت او بهره مند شود و طرف مقابل هم به دلایلى این رابطه را مغتنم مى شمارد.
    ج ـ دبیرى است متخصص و طرف مقابل براى استفاده از علمش با او رابطه برقرار مى كند تا از علم او بهره گیرد. این رابطه از سوى جنس مخالف غالباً در دوران تحصیل اتفاق مى افتد.
    د ـ افراد سرشناس و متشخص طبعاً در معرض ارتباط با جنس مخالف قرار مى گیرند.
    سوم ـ انگیزه ازدواج
    این نوع رابطه غالباً از سوى دختران خالصانه است, ولى از سوى پسران جوانى كه ادعاى ازدواج دارند, گاهى خالصانه نیست و بیشتر براى ارضاى غریزه جنسى است و كمتر به ازدواج منتهى مى گردد. البته گاهى نیز به پیوند مقدس زناشویى مى انجامد .
    چهارم ـ قرابت و خویشاوندى
    یكى از علل ارتباط ها, مسئله فامیلى و خویشاوندى است. گاهى برادر شوهر, پسر عمه, دختر خاله, پسر دایى و دختر دایى با هم معاشرت مى كنند و غالباً گمان مى كنند فامیل ها با هم محرم هستند, در حالى كه حدود شرعى در همه موارد باید مراعات شود.
    پنجم ـ علاقه مندى به افراد صاحب شهرت
    گاهى انگیزه ارتباط به دلیل شهرت اجتماعى طرف مقابل است; مانند علاقه مندى به ورزش كارانى كه در میادین ورزشى مدال كسب كرده اند. دو خواهر نوشته بودند ما براى خدا دو تن از ورزش كاران را دوست داریم و مایلیم از نزدیك آنان را ملاقات كرده و با تلفن این ارتباط را تداوم بخشیم. این رابطه به هر انگیزه باشد به گناه منتهى خواهد شد.
    ششم ـ رابطه معلم و شاگرد
    گاهى انگیزه و میل به ارتباط دو جنس مخالف, به دلیل روابط استادى و شاگردى است كه اصل این گونه رابطه, مقدس است و كمتر به گناه مى انجامد, لكن باید حدود شرعى این نوع رابطه نیز مشخص باشد .
    هفتم ـ علاقه به شب نشینى ها و سرگرمى ها و گذرانیدن اوقات فراغت و ارتباط خانوادگى, باعث روابط نامحرمان مى شود و خطراتى را در پى مى آورد.
    هشتم ـ رابطه مرید و مرادى
    بعضى از خانم ها علاقه شدیدى به معلمان اخلاق دارند تا بتوانند معنویت و عرفان خود را تكمیل كنند . از این رو به چنین افرادى كه نام پیر, مرشدو یا عارف را یدك مى كشند دل مى بندند, البته این كه هر كس به معلم اخلاق و مرشد دینى نیازمند است جاى تردید نیست ,لیكن پیدا كردن یك انسان كامل و سرسپردن و تحت تعلیم وى قرار گرفتن كارى است بس دشوار.
    از یك طرف به قول شاعر عارف :
    قطع این مرحله بى رهبرى خضر مكن
    ظلمات است بترس از خطر گمراهى

    از جانب دیگر :
    اى بسـا ابلیس آدم روى هست
    پس به هردستى نباید داد دست

    بسیار اتفاق افتاده كه بعضى افراد به دلیل عدم آگاهى, در دام شیادان و فریب كاران افتاده, سر از صوفى گرى و درویشى در آورده اند, به جاى هدایت به ضلالت كشیده شده اند. حتى بانوان را واداشته اند كه دست مرشد قطب و شیخ طریقت را ببوسند و به زانوى او سر بگذارند و با نامحرم همانند محرم رفتار نمایند .
    این گونه ارتباطات, بسیار خطرناك و بدعت آمیز است. هم اكنون امثال نویسندگان پرواز روح و ملاقات با امام زمان كم نیستند كه جامه تدلیس و تزویر به تن كرده و در مسند ارشاد و اخلاق و تدریس معارف نشسته, مردم و جوانان و به خصوص بانوان را مى فریبند. در این بازار مكاره تنها و تنها باید به فقهاى متأله و مراجع تقلید و رساله مراجعه كرد, همان گونه كه امام زمان فرمود: (و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الى رواة احادیثنا; در حوادث و مسائل پیش آمده به محدثان و فقیهان مراجعه كنید.)
    به قول حافظ:
    صوفى نهاد دام و سر حقه باز كرد
    بنیاد مكر با فلك حقه باز كرد
    بازى چرخ بشكندش بیضه در كلاه
    زیرا كه عرض شعبده با اهل راز كرد
    این مطرب از كجاست كه ساز عراق ساخت
    و آهنگ بازگشت به راه حجاز كرد
    اى كیك خوش فرام كه خوش مى روى به نماز
    غره شو كه گریه عابد نماز كرد
    فردا كه پیشگاه حقیقت شود پدید
    شرمنده رهروى كه عمل بر حجاز كرد
    مقدمات و ملزومات روابط
    تحقق ارتباط, منوط به مقدمات و لوازمى است كه باید احكام آن را مشخص كنیم.نگاه كردن, صحبت كردن, گردش و تفریح, خنده , ملاقات و خلوت كردن, هر كدام در اسلام حدودى دارد و مقرراتى. در این جا بعضى از احكام و مسائل مربوط به روابط محرم و نامحرم را بیان مى كنیم.
    الف ـ نگاه متقابل محرم و نامحرم
    مسئله 1ـ (اگر خانم مسلمان كاملاً حجاب داشته باشد, نگاه كردن به وجه و كفین او [صورت و دست ها ] با شرایط ذیل اشكال ندارد: 1ـ وجه و كفین زینت نشده باشد; 2ـ نگاه به قصد لذت 2و ریبه نباشد.)3
    ولى مرحوم گلپایگانى مى فرمایند: (بنابر احتیاط واحب جایز نیست حتى به وجه و كفین نامحرم نگاه كرد, چه زینت داشته باشد چه نداشته باشد.)4 در نتیجه مردان نمى توانند به صورت و دست زنانى كه حجاب كامل ندارند, نگاه كنند, اما از نظر امام ,نگاه به وجه كفین با دو شرط فوق مانعى ندارد .
    مسئله 2ـ (نگاه كردن به دست خانم نامحرمى كه انگشترى یا النگو در دست دارد و یا ناخن هاى خود را بلند كرده و یا لاك زده و یا به هر صورت زینت داده, [به نظر اكثر مراجع]حرام است, خواه نامحرم از بستگان نزدیك باشد و یا غریبه باشد.)5
    مسئله 3 ـ (نامحرم به هر منظورى كه زینت كرده باشد نگاه كردن به او جایز نیست, حتى اگر براى سپرو یا امتحان انگشتر و یا النگو یا گردن بند و… باشد.)6
    مسئله 4 ـ (نگاه كردن به كف پا, روى پا, پاشنه پا و ساق پاى خانم ها بدون قصد ریبه و لذت نیز حرام است و غیر از وجه و كفین, مرد نمى تواند به هیچ عضوى از بدن زن نگاه كند.)7
    مسئله 5 ـ (اگر مردى بترسد در صورتى كه به نامحرم نگاه كند به گناه مى افتد, نباید به او نگاه كند.)8
    مسئله 6 ـ (نگاه كردن به نامحرم به قصد لذت و شهوت رانى حرام است, اگر چه به وجه و كفین و یا به حجم بدن او باشد.)9
    به طور كلى (نگاه كردن به هر چیزى یا هر كسى به قصد لذت و یا خوف به فساد افتادن, حرام است (به استثناى همسر) اگر چه نگاه به محرم باشد, خواه نگاه به زن باشد یا به مرد, به حیوان باشد یا جماد, به عكس باشد یا فیلم, به مجسمه باشد یا هر چیز دیگر. حتى نگاه كردن به بدن خود در آینه و یا هر جاى دیگر به قصد شهوت رانى حرام است.)10
    مسئله 7 ـ (دكتر محرم نیست, لذا در غیر مقام اضطرار, نمى تواند به بدن زن نامحرم نگاه كند.)11
    مسئله 8 ـ اگر دكترى در مقام اضطرار مجبور شد به عضوى از بدن نامحرم نگاه كند [و یا لمس نمایند] . باید به همان مقدار لازم اكتفا كند و نمى تواند بیش از آن عضو را ببیند و اگر مى تواند باید از روى لباس معاینه كند و زن حق ندارد لباس خود را بیرون بیاورد مگر به مقدار ضرورت, آن هم فقط براى معاینه.)12
    مسئله 9 ـ (مردان نمى توانند به نامحرم آمپول تزریق نمایند, زیرا این عمل مستلزم نگاه كردن به بدن زن خواهد بود, ولى اگر مقام اضطرار باشد و محرمى براى تزریق نباشد, اشكالى ندارد.)13
    مسئله 10 ـ (اگر كسى به قصد این كه چشمش به نامحرم غیر محجبه بیفتد به جایى برود, حرام است). 14 (زنان اهل سنت حكم زنان مسلمان [و شیعه] را دارند, اما نگاه كردن به زنان نامحرم غیر مسلمان (چه اهل كتاب و چه كفار) [در صورتى كه بدون قصد ریبه باشد] اشكال ندارد .)15
    مسئله 11 ـ (زن ها مى توانند به عكس مردان نگاه كنند مشروط به آن كه به قصد لذت و ریبه نباشد, خواه مرد را بشناسند یا نشناسند, خواه مردم محرم باشد یا نامحرم; در نتیجه دیدن عكس ورزش كاران یا شهدا براى خانم ها, تا زمانى كه مفسده اى بر آن مترتب نباشد, اشكال ندارد.)16
    ب ـ نگاه به فیلم
    مسئله 1 ـ (فیلمى كه به طور مستقیم پخش مى شود حكم انسان زنده را دارد17و اگر به طور غیر مستقیم پخش مى شود حكم عكس را دارد) 18 . آیات عظام: اراكى, فاضل و گلپایگانى مى گویند: (فیلم اعم از مستقیم یا غیر مستقیم, حكم عكس را دارد.)19
    مسئله 2 ـ (نگاه كردن خانم ها به فیلم هاى ورزشى كه از تلویزیون پخش مى شود در حالى كه مردان پوشش كافى ندارند, در صورتى كه خوف به مفسده افتادن نباشد و با قصد لذت هم نباشد, اشكالى ندارد.)20
    اگر دختر و پسر جوانى یا زن و مردى به گونه جدى بخواهند با هم ازدواج كنند مى توانند به مواضع زینت و سر و صورت و مو و گلوگاه هاى یك دیگر نگاه كنند.
    ج ـ صحبت كردن با نامحرم
    مسئله 1ـ (مردها مى توانند با [زن] نامحرم با شرایط ذیل صحبت نمایند: 1ـ به قصد لذت و ریبه نباشد ;2ـ به گناه آلوده نشوند.)21
    مسئله 2 ـ (خانم ها نیز مى توانند با [مرد] نامحرم صحبت كنند مشروط به آن كه: 1ـ به قصد ریبه و لذت نباشد; 2ـ صداى خود را ترقیق و نازك و تلطیف نكنند.)22
    اصولاً از نظر مراجع, (صحبت كردن با نامحرم در غیر ضرورت مكروه است, خصوصاً اگر مخاطب جوان باشد.)23
    مسئله 3 ـ (اگر مردى بداند چنان چه با نامحرمى صحبت كند به گناه خواهد افتاد, نباید با او صحبت كند, خواه زن به گونه اى صحبت كند كه مرد را به گناه بیندازد یا درباره مطلبى صحبت كند كه مرد به گناه بیفتد.)24
    مسئله 4 ـ (اگر مردى بداند چنان چه با نامحرمى صحبت نماید به گناهى غیر از مسائل شهواتى آلوده مى شود, جایز نیست با آن زن صحبت كند [مثل این كه مجبور مى شود دروغ بگوید یا غیبت كند و یا به كسى تهمت بزند, خواه زن مرد را به گناه وادار كند یا زن مرد را].)25
    مردى كه به رفت و آمد با نامحرم بیشتر از محارم خود گرایش دارد, یا كسى كه مطلبى را مى تواند از مردى بپرسید اما مخصوصاً از زن مى پرسد, یا صحبت كردن با نامحرم را طولانى مى كند, رفتن به تفریح و مسافرت با نامحرم برایش جذاب تر است, در میهمانى ها و مجالس دوست دارد با افراد نامحرم بیشتر گفت و گو كند و…,همه این ها نشانه هاى شروع یك رابطه آلوده و غیر شرعى است كه باید از آن جداً اجتناب كرد .
    (قرآن خواندن خانم ها در مقابل نامحرم, اگر چه با صوت باشد, اشكال ندارد مشروط بر این كه باعث تحریك و مفسده نباشد.)26 ولى مرحوم گلپایگانى توصیه مى كنند كه با صدا نخوانند.

    پاورقیها:
    11ـ امام, گلپایگانى, اراكى: سید مسعود معصومى, همان, ص 36.

    19ـ همان .

    16ـ همان, ص 57.

    17ـ یعنى مردان نمى توانند غیر از وجه و كفین زنان نامحرم را ببینند و هم چنین خانم ها نمى توانند به بدن مردان كه در فیلم هاى ورزشى یا غیر آن به طور مستقیم پخش مى شود, نگاه كنند; سید مسعود معصومى, همان, ص 75.

    1ـ میزان الحكمه, ج 10, ص 277.

    15ـ همان, ص 41.

    18ـ سید مسعود معصومى, همان, ص 76.

    14ـ همان, ص 38.

    10ـ سید مسعود معصومى, همان, ص 41.

    13ـ همان.

    12ـ سید مسعود معصومى, همان, ص 37.

    21ـ همان, ص 137.

    22ـ همان, ص 142.

    20ـ همان.

    2ـ منظور از لذت, لذت جنسى است كه حرام مى باشد و منظور از ریبه, خوف افتادن در گناه است.

    32ـ همان, ص 137.

    3ـ سید مسعود معصومى, احكام روابط زن و مرد, ص عروة الوثقى, مسئله 31; تحریر الوسیله ج 2, كتاب النكاح, مسئله 18 توضیح المسائل, 2433.

    42ـ همان, ص 138.

    4ـ عروة الوثقى, نكاح, مسئله 31; ارشادالمسائل, سؤال 456.

    52ـ همان, ص 139.

    5ـ سید مسعود معصومى, احكام روابط زن و مرد, ص 32.

    62ـ احكام بانوان, ص 24.

    6ـ همان, ص 35.

    7ـ همان, ص 35.

    8ـ همان, ص 35; تحریر الوسیله, كتاب النكاح, مسئله 18.
    9ـ امام, گلپایگانى, اراكى: عروة الوثقى, نكاح, مسئله 31; سید مسعود معصومى, همان, ص 35.



    نوع مطلب :
    برچسب ها :
    لینک های مرتبط :
    نظرات ()
     
    لبخندناراحتچشمک
    نیشخندبغلسوال
    قلبخجالتزبان
    ماچتعجبعصبانی
    عینکشیطانگریه
    خندهقهقههخداحافظ
    سبزقهرهورا
    دستگلتفکر





    آمار وبلاگ
    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد نویسندگان :
    • تعداد کل پست ها :
    • آخرین بازدید :
    • آخرین بروز رسانی :
    امکانات جانبی